Strategiewerkt.nl is mijn elektronisch prikbord om ervaringen en overpeinzingen vast te kunnen leggen in de context van veranderen, vernieuwen en verbeteren. Om deze kennis vervolgens in mijn beroepspraktijk, als strategie consultant en business analist, te gebruiken voor strategievraagstukken.
woensdag 13 december 2023
Niet leren, leren, leren en lezen, en toch Agile willen zijn?
- Ik begeleid al jaren HBO-studenten tijdens afstudeerstages, en op mijn vraag “Heb je de kennis van boek x gebruikt om toe te passen in fase y van je project?” is het antwoord steevast “Uh, Boek x, nee, zegt me niks. Ik heb geen boek gelezen.”
- Of collega’s die zeggen “Oh, een boek, nee dat is alleen maar theorie”
- De vernieuwingen in onderwijsland, wie heeft gelijk? Waarom is de leesvaardigheid van 10-jarigen laag (onderzoek verricht door de IEA, International Association for the Evaluation of Education Achievement) evenals die onder 15-jarigen (onderzoek PISA meting, een driejaarlijks vergelijkend onderzoek onder 60.000 leerlingen uit 77 landen naar de onderwijsresultaten.). En de effecten daarvan op het functioneren in het werkzame leven, ook een automonteur moet een handleiding en instructie kunnen lezen.
- “Onderwijskundigen omarmden denk-modes over het autonome kind, dat ‘eigenaar van zijn eigen leerproces’ moet zijn en ‘ontdekkend’ moet leren, terwijl er geen wetenschappelijk bewijs is dat zulke methodes werken. Methodes waarvoor dat bewijs wel bestaat, ‘expliciete instructie’ bijvoorbeeld, werden terzijde geschoven als ouderwets en autoritair.” (Bron: Sezgin Cihangir, 2023 13 december, Lezen is geen luxe tijdverdrijf, NRC, geraadpleegd op 13 december 2023, https://www.nrc.nl/nieuws/2023/12/11/lezen-is-geen-luxe-tijdverdrijf-a4183902)
- Lees ook eens het boek Jongens zijn slimmer dan meisjes, 35 mythes over leren en onderwijs, van Pedro de Bruyckere, Paul Kirshner en Casper Hulshof. En lees dan eens, als voorbeeld, de uiteenzetting over de mythe rondom leerstijlen. En ga vervolgens maar eens op zoek naar organisaties die hun leer-aanbod op basis van de leerstijlen van Kolb hebben ontwikkeld en aanbieden.
Kortom, leren en lezen hebben veel met elkaar te maken. En leren is een ingewikkeld proces. Maken we nu de overstap naar de wereld van, voornamelijk, ICT. Stap bij een willekeurig ICT-bedrijf of ICT-afdeling binnen en 9 van de 10 keer vallen dan de woorden agile en scrum. Of varianten daarop. Raadpleeg vervolgens de literatuur over deze twee begrippen en dan stuit je naast de praktijk van Lean, Six Sigma regelmatig op de termen continu verbeteren. En empirisme, één van de elementen van SCRUM staat hoog in het vaandel van organisaties die beweren dat ze ‘scrummen’ of ‘lean-agile’ of ‘scrum-agile’ bezig zijn. In scrum wordt dan ook nog een zogenaamde retrospective gehouden als moment om mogelijke verbeteropties te ontdekken. Veelal een sessie doorspekt van meningen en misvattingen.
Overigens, bedenk ook dat veel niet-ICT organisaties deze terminologie en methoden hanteren. Denk maar eens aan de zogenaamde dagstart die je bij veel organisatie terug ziet.
Maar nergens is in de werkwijze een leer-proces ingebakken waarin kort-cyclisch, op basis van kennis, teamleden op inhoud komen tot fundamentele inzichten. Nergens wordt er naar bewezen en gedocumenteerde kennis gezocht. Want welke houding je ook inneemt als ‘agile-coach’ of ‘scrum-master’(zie mijn eerdere artikel https://strategiewerkt.blogspot.com/2023/12/de-spagaat-van-de-coach-in-de-scrum.html), het is belangrijk dat je op onderbouwde wijze een interventie pleegt. En er een manier is om het resultaat van de interventie in termen van leren kunt meten.
Innovatie in de wereld van ‘agile-teams’ kan mijn inziens worden bereikt door onderwijskundige principes toe te passen in expliciete kortcyclische leermomenten die veel verder gaan dan retrospectives. Kies er eens voor om op regelmatige basis inhoud te doceren, medewerkers te dwingen om tijd te nemen om kennis op te doen. Plan het in, meet de effecten en pluk de echte vruchten van het woord Agile.
woensdag 6 december 2023
De spagaat van de coach in de scrum wereld.
Een opdracht die ik recent heb uitgevoerd confronteerde mij met bovenstaande vragen en dilemma's. Er waren veel verschillende verwachtingen over de taken die ik moest uitvoeren onder de titel 'scrum master'. Na toetsing van mijn beeld over de rol gedurende een aantal weken bleek uiteindelijk dat ik niet aan de verwachtingen kon voldoen. Ik heb toen afscheid genomen van de situatie.
Maar .... het bood wel een mooi leermoment en triggerde me om me nog maar weer eens te verdiepen in het fenomeen van coaching, in de wereld van IT. Vervolgens ben ik met een aantal collega's en bekenden in het onderwerp gedoken. Raadpleegde literatuur en bezocht diverse bijeenkomsten die over het onderwerp gingen.
Een aantal eigen conclusies en wetenswaardigheden wil ik bij deze delen.
1. Citaat uit de scrumguide 2020 "Het basisontwerp of ideeën van Scrum aanpassen, het weglaten van elementen of de regels van Scrum niet volgen, verbergt problemen en beperkt de voordelen van Scrum en maakt het potentieel zelfs nutteloos. Veel organisaties laten elementen weg of volgen de regels niet. Is dat erg? Niet direct. Je hoeft niet altijd naar de letter van de wet te leven, maar wees je bewust van de keuzes, benoem ze of zeg niet dat je scrumt.
2. Citaat uit de scrumguide 2020 "Binnen het Scrum raamwerk kunnen diverse processen, technieken en methoden worden toegepast." Scrum gebeurtenissen, de artefacten en de rollen worden meestal wel ingevuld. Maar het schort vaak aan de processen, technieken en methoden. Die raken op de achtergrond. Daar is meer winst te halen dan met de basala invulling. Hoe analyseer je, hoe schat je, hoe stel je een architectuur op, hoe is kennis vastgelegd, hoe snel kun je software aanpassen, is de software van hoge kwaliteit, welke testmaat gebruiken we? Vragen die belangrijker zijn dan je druk maken over story points en user stories.
3. De rol van de scrum master. De scrum guide gebruikt letterlijk twee keer het woord coachen. Nl. "Het coachen van teamleden in zelfsturing en multidisciplinair werken" & "Het leiden, trainen en coachen van de organisatie in haar Scrum adoptie". Maar gebruikt ook de woorden "helpen", "zorgdragen", "in te zien", "begrijpen", "adviseren" en "faciliteren". Maar hoe bepaal je dan in welke situatie je welk werkwoord je toepast? Hoe kun je dan je eigen gedrag aanpassen? Welk referentiekader gebruik je dan? Om in metaforen van de voetbalsport (of welke andere sport dan ook) te spreken, ben je dan trainer, coach of manager. Mag je alleen spiegelen op foute passes? Kiest het team wie ze laat invallen? Mag je iemand wel of niet buiten de selectie plaatsen? Welke spelers koop je? Dan helpt het in de scrum-wereld, of agile wereld, om onderstaand referentiekader (Typical Role Statements from the Consulting Role Grid (Champion, Kiel, & Mclendon, 1990) tegen de muur te plakken en helder te hebben welke houding je in neemt als scrum-master. En niet alleen de scrum master kleur bekent, maar de rest van het team ook.
4. De weeffout in scrum. En als we de wereld van de vele coachings-buro's onder de loep nemen dan zien we dat de coach geen onderdeel is van het team. Niet meewerkt en niet meetimmert aan de totstandkoming van een product. En dat is in de scrum-wereld wel zo. Kun je dan coachen? Of moeten we dit anders inrichten?
woensdag 3 mei 2023
Dat geloof ik niet - het omslagpunt
woensdag 5 april 2023
De Tuin van Vertakkende Paden
"Ik sprak de juf van groep vijf van een basisschool niet ver van het Afrikaanderplein. Tijdens de Week van de Lentekriebels hadden veel ouders zich door internet, een paar politici én elkaar laten wijsmaken dat de juf in de klas aan hun achtjarigen tot in detail zou vertellen hoe seks gaat. Een hele groep ouders kwam de klas vol kinderen in. Ze eisten dat de les zou worden gestaakt." Bron: Sheila Kamerman, NRC, 4 april 2023
Stikstof depositie, corona-virus, nazi's in de Oekraine, desinformatie-lessen op school in Finland, Welles Nietes, Klimaat, het is een politiek proces (Donald Trump), discussie winnen of elkaar verliezen.
"“Je kan beter vooraf laten inzien hoe nepnieuws wordt gemaakt dan achteraf zeggen dat iets niet klopt” zegt socioloog Sander van der Linden. Hij schreef een boek over nepnieuws en vertelde daarover in Villa VdB." Bron: Radio 1, Villa VdB, 4 april 2023, 14.00 uur."
"Olifanten lijken zichzelf te hebben getemd, net als mensen" Bron: nos.nl, 5 april 2023"
"Een ridder bond de strijd aan met de Domheid, een monster waarvan geen signalement bekend was, alleen de naam en de plaats. Zwaar geharnast trok hij met geheven zwaard door het waterland. Hoe dichter hij de plaats naderde, hoe dieper zijn voeten wegzakten. Vlak voor hij verdween, boog het moeras zich over de stomverbaasde ridder." Bron: dbnl.org, een boekbespreking over het boek van Matthijs van Boxsel, De Encyclopedie van de domheid
"Wetenschappelijke feiten zijn net bitterballen" Bron: Human.nl, 3 lessen uit Het Filosofisch Kwintet, 15 juli 2020, Jules Ruijs
" ‘Als je in tegenstelling tot je dagelijkse gewoonte werkelijk uit alle macht aan alles twijfelt, dan kun je een opmerkelijke conclusie trekken zodra je op de grenzen van je vermogens en vindingrijkheid stuit. Je hebt dan blijkbaar iets gevonden waar je niet aan kúnt twijfelen. Descartes stuitte, na zich welbewust in de diepste vertwijfeling te hebben gestort, inderdaad op één spijkerharde waarheid: ik denk. Wát ik denk is in de meeste gevallen niet waar, maar dát ik denk is dat altijd wel." Bron: Filosofie.nl, 7 maart 2016
Maar welke houding moeten we aannemen om de juiste beslissingen te kunnen nemen? Wat is wijsheid, wat is slim, wat is dom? En welke strategie passen we toe om onze eigen werkelijkheid realiteit te laten worden? Gelukkig hebben we elkaar, net als olifanten, getemd.
(De Tuin van Vertakkende Paden is de (vertaalde) titel van een novelle die Jorge Luis Borges in 1941 publiceerde (Oorsponkelijke titel "El Jardín de Senderos que se bifurcan"). In het boek ontdekt een sinoloog een manuscript van een Chinese schrijver waar eenzelfde verhaal op verschillende, vaak tegenstrijdige manieren wordt verteld. Tijd wordt hier opgevat als een "tuin van vertakkende paden", waar dingen gebeuren op parallelle, oneindig vertakkende manieren. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Parallel_universum)
maandag 23 januari 2023
'Nee' is ook een antwoord
Maar hoe weten we dan of Nee het juiste antwoord is om een investering te plegen, gegeven een bedrijfssituatie waarin een probleem wordt onderkend of een kans wordt geroken? Starten we een verandertraject omdat de ander (de concurrenten) het ook doet, is het wijs om te leren leven met het probleem of is de timing correct? Of moeten we iets anders doen zodat we ons kunnen onderscheiden van de concurrent?
Het is de kunst om voor start van de verandering en tijdens het onderzoeken van de situatie en het vorm geven van de verandering de criteria voor het verwerpen van het verandervoorstel, het Nee zeggen, helder te formuleren. Zodat belangrijke stakeholders tijdens en na de beoogde verandering we kunnen (blijven) meten of de veronderstelde voordelen worden behaald. Om zo op de juiste manier de investering te evalueren en waar nodig correctieve acties te definieren.
maandag 16 januari 2023
ICT, psychologie, filosofie of kunst?
En komt zo tot het statement
"Software engineering has not reached the level of other engineering disciplines (and perhaps it never will) because the underlying "theories" are weak and poorly understood, and the heuristics are crude. Software engineering may be misnamed. At various times it more closely resembles a branch of psychology, philosophy or art then engineering. Relatively straightforwarded laws of physics underlie the design of a bridge, but there is no strict equivalent in software design. Software is "soft" in this respect"
Bron: Kruchten, P. (2000). The Rational Unified Process: An Introduction (2nd Edition) (2de editie). Addison-Wesley Professional.
Met deze uitspraak in het achterhoofd is het voor een opdrachtgever of development team wellicht makkelijker te accepteren dat niet alles voorspelbaar is. Maar toch tot resultaat zal leiden. Al is het niet in een rechte lijn. Neemt niet weg dat methodisch te werk gaan een zekere mate van onvoorspelbaarheid kan verminderen.
woensdag 8 december 2021
De kern van je onderneming verandert nooit
Het zijn alleen maar varianten van hetzelfde. Die wetenschap maakt het makkelijker om in een bestaande organisatie de juiste strategische initiatieven, de juiste verandering, te bepalen en daardoor te investeren in zaken die er toe doen. En misschien zijn dat niet eens zo'n schokkende zaken, maar slechts variaties, innovaties, van het oude, zonder verandering van de constructie.
Die kennis helpt ook om de fundamenten, de constructie, van de onderneming nog eens tegen het licht te houden om zo de juiste bedrijfsfuncties, de kernelementen van de organisatie, op orde te brengen en te houden.
Verandert de kern? Niks mis mee, maar dan zit je in een andere bedrijfstak. Laat dan het oude achter en bouw een nieuwe organisatie.
maandag 8 februari 2021
De juiste vraag stellen om het gewenste antwoord te krijgen?
Daarom is de vraag die Kees van der Staai afgelopen donderdag stelde zo frappant. "....... verander de vraag aan het OMT en je zou een heel ander antwoord krijgen" "Het leek me, bij alle discussies over soepeler of strenger optreden, een nuttig inzicht: bekijk in een OMT-adives eerst de adviesaanvraag; dan weten we op welk oordeel het kabinet uit was, en op welk niet." aldus Tom-Jan Meeus.
(Bron: Meeus, T.-J. (Red.). (2021, 6 februari). Hoe Van der Staaij (SGP) de premier verleidde tot een pikante bekentenis. NRC.next. https://nrc.nl)
donderdag 4 februari 2021
Zinnige gesprekken die leiden tot waardevolle producten
Ontwikkelteams kijken met z'n allen naar de backlog, praten een eind in de rondte en gaan aan de slag. Maar wat als we een user story verder uitdiepen met een aantal dimensies? Voeg 7 product dimensies toe aan een user story en de kwaliteit gaat met sprongen omhoog.
(bron: Ellen Gottesdiener, EBG Consulting)
donderdag 14 januari 2021
Regeltjes, regeltjes, altijd maar die verdomde regeltjes
Kortom, regels en bureaucratie zijn best wel nuttig. En zijn het waard om gestructureerd vast te leggen. Hamvraag: "hoe is dat in organisaties met een hoge automatiseringsgraad belegd?" Zijn de regels impliciet in de software verborgen? Of kunnen de regels makkelijk worden opgelepeld, getoond en veranderd? Want dan pas ben je transparant en (!) wendbaar.
Daarom is mijn devies 'wendbaarheid en een juiste vastlegging van regels gaan hand in hand. Laat dit niet over aan ICT'ers die de regels wegstoppen in softwarecode' Op zoek naar tips, trics en inspiratie? Kijk eens op Master Data || Master Rules of op de site van BRS
En nu snel weer binnen de lijntjes kleuren en veel plezier met regels opstellen, naleven en controleerbaar maken. Zodat jouw organsities makkelijk aanpasbare IT-systemen heeft en wendbaar blijft.
woensdag 13 januari 2021
Besparen? Geef eens wat geld uit aan een business analist.
Voorbeeld 1: Durf ook eens 'Nee' te zeggen.
"An amazing number of requests from external customers and internal business users to an IT department are not good ideas! But most organizations are hesitant to say no to their customers and users"
Voorbeeld 2: Schaf het juiste product aan.
"An experienced business analyst will first understand the current business processes and ask business experts for a list of needs rather than starting with slick, marketing descriptions of features available in a particular package. Choosing the right package and the right set of features, saves your organization thousands of dollars up front, and more importantly, ongoing support costs for the life of the application"
Voorbeeld 3: Kiezen en prioriteiten stellen.
"Senior level business analysts are very good at helping people prioritize and focus on the most valuable work. They do this by continually asking about value and choices"
Toegevoegde waarde of ondergeschoven kindje? De volgende keer dan toch maar een business analist aanhaken voordat IT aan de slag gaat
(bron: www.modernanalyst.com/Resources/Articles/tabid/115/ID/5745/How-Much-Money-Have-Business-Analysts-Saved-You-This-Year, 14 december 2020)
maandag 4 januari 2021
"Wat zijn die succesformules die ervoor zorgen dat sommige samenlevingen sterker uit een crisis komen? Om dat te onderzoeken, organiseerde de onderzoekshub Security in Open Societies de serie ‘Adapt! Van crises kun je leren’. In zes uiteenlopende lezingen zochten de onderzoekers antwoord op de vraag: hoe komen we sterker uit deze crisis?"(1)
Via deze link kun je de lezingen raadplegen
((1) Bron: Wat we kunnen leren van een crisis (spoiler: veel). (2020, 4 augustus). https://www.uu.nl/organisatie/actueel. https://www.uu.nl/achtergrond/wat-we-kunnen-leren-van-een-crisis-spoiler-veel)
dinsdag 7 januari 2020
Met wikken en wegen is veel tijd versleten
Bron: Managementmodellensite.nl. (z.d.). FSA / FOETSJE. Geraadpleegd op 7 januari 2020, van https://managementmodellensite.nl/fsa-foetsje/#.XhSei_wo_b0
dinsdag 31 december 2019
De laagste gemene deler
Althans, dat is, in het kort, de strekking van de opvattingen van Christopher Hitchens.
"Wantrouw iedereen die praat over 'wij' of die denkt te kunnen spreken namens 'ons' of 'het volk'. Vergeet nooit dat 'het volk' bestaat uit individuen. Een echte leider heeft er geen probleem mee om kritiek te hebben op 'het volk' als hij denkt dat de laagste gemene deler is bereikt. Het vergt veel meer lef om een meute te corrigeren dan mee te surfen op de golven van verontwaardiging"
(van de Beek, J. (2019, 31 december). Het goede, slechte en absurde in 2019. De Limburger, pp. 2–3.)
Dat gezegd hebbende. Wie zijn de ware leiders? Populisten? Thierry, Rutte, Martin Luther King, Trump? Of is iedereen die het gesprek aangaat, blijft nadenken, kritisch is en durft tegen te spreken ook een leider?
maandag 30 december 2019
Results = (Hard Work*Time)^Strategy
Working hard is important, but working on the right thing is more important. A great strategy can deliver exponential results.
Of course, the best strategy is worth nothing if you never get to work. Zero to the millionth power is still zero.”
Note the power law for strategy! So worth reviewing whether other strategies are possible.
Resultaat = (100*100)^0 = 0
Bron: David Pottinger,
https://stepsandleaps.wordpress.com/
vrijdag 19 juli 2019
Knooppunt-fietsen? E-bikes, Maastricht bereikbaar, CO2 reductie, stikstof problematiek?
Knooppunt-fietsen? E-bikes, Maastricht bereikbaar, CO2 reductie, stikstof problematiek, overgewicht?
Wat heeft dat allemaal met elkaar te maken? Denk in systemen, combineer, begrijp klanten, ontdek hun behoeften en bouw er een ecosysteem omheen. Meer weten, meer ontdekken wat systeem denken, service denken en Lean startup kunnen betekenen voor uw organisatie? Combineer er eens hartelijk op los.
Of mijn gratis e-bike (twee weken met hulp van het project Maastricht Bereikbaar) daar het gevolg van is? De bedenkers van knooppunt-fietsen, met design thinking aan de slag gegaan?
Op zoek naar leesvoer? Onderstaande literatuur levert inspiratie op.
"Learning & Discovery" zou Steve zeggen (The Four Steps to the Epiphany, Steve Blank, second edition, 2006). Niet nieuw.
Systeem denken? Dat gaat terug tot ver in de vorige eeuw. Voor een snel overzicht, kijk maar eens op wikipedia.
"Services can be designed form various perspectives" (This is Service design thinking, BIS Publishers, 2013)
dinsdag 18 december 2018
Filmpje & the A team
Bij klant X hebben we daarom 80% van de documentatie geschrapt en zijn we overgestapt op filmpjes.
We hebben het jaar opgeknipt in blokken van twee weken en aan het einde van de week mogen de acteurs vertellen wat ze twee weken lang gedaan hebben. De flmpjes hebben we op een intranet-you-tube-look-a-like-kanaal gezet en geordend op bloknummer. In de documentstore staan per bloknummer 1 document, zijnde een releasenote waarin kort is beschreven wat er dat blok allemaal gebouwd is. Wel hebben we een software-quality tool die automatisch de kwaliteit van de code laat zien zodat we kunnen sturen op de testbaarheid en structuur van de code.
En het team? Dat is waar de meeste aandacht naar uit gaat. Een team dat bereid is te delen wat ze hebben gedaan en geleerd. Een team dat zo stabiel mogelijk is.
Wellicht is dat het antwoord op de zoektocht van de schone schijn van documentatie. Kijk hier wat Nicole de Swart hier over zegt #Reaco
donderdag 6 december 2018
Sukkel van de maand - vernieuwing in het onderwijs
Het zit niet in onze aard. Is het daarom dat we bij veel organisaties successen vieren en een medewerker-van-de-maand kiezen?
Maar leer je ook van fouten? Als we dat nu eens breed uitmeten en met een grote knipoog en een gezonde dosis humor en veiligheid etaleren? Daarom gaan we vanaf nu de fout van de maand honoreren met een medaille en een boekenbon.
Vanaf vandaag gaan we het gebruiken als nieuw concept in het onderwijs. De leerling wordt gehuldigd als hij zijn fout uitlegt aan medestudenten. En we weten uit onderzoek dat je dan zelf het meeste leert, uitleggen aan anderen.
dinsdag 27 november 2018
Cheat sheet, niet alleen tijdens het gamen
ESI International, inmiddels omgedoopt tot Strategy Excution, maakt regelmatig praatplaten, cheat sheets, die handig zijn voor organisaties die de principes en filosofie van Agile omarmen en er mee aan de slag willen gaan.
Vandaag, in de categorie handige plaatjes, de spiekplaat om op een agile manier, vanuit een product visie, requirements op te halen zodat de organisatie de juiste IT-systemen kan bouwen.
Klik op het plaatje voor de leesbare versie :-)
vrijdag 23 november 2018
Socrates of Socrative?
De leestip voor deze week? CreatiefDenken.com, want creatief denken en doen willen we allemaal, toch? Het helpt ons om dagelijkse problemen op de werkvloer op te lossen, nieuwe constructen te bedenken en, soms, maar niet vaak, nieuwe uitvindingen te doen.
Laten we eens gaan brainstormen ..... wordt dan vaak geroepen. Maar wat is dat dan en hoe faciliteer je dat? In welke fase van het proces doe je dat, hoeveel tijd kost het, hebben we er plezier in en welke techniek past het beste bij welk soort probleem?
5W kennen we wel, Visgraat ook, de denkhoeden van de Bono of mindmappen ook. Maar wat dacht je van 'Bij de buren', 'de plakfaktor', 'Syntegreren' of 'SCHAVEN'? Voor mij nieuw, door mijn onwetendheid, dank Socrates.
En, werkzaam in de IT, kennen we ook SCRUM en de daily stand-up. Staand vergaderen! CreatiefDenken zegt daarover 'Bij een goede opzet gaat de vergadering ook sneller. Doordat non-verbale communicatie beter zichtbaar is verloopt de vergadering ook doelgerichter. De dynamiek van het groepsproces is namelijk groter, waardoor meer (non-verbale) informatie beschikbaar komt.'
Dankjewel #CreatiefDenken.com voor de nieuwe kennis.















